محمد رضا نصيرى
مقدمه 12
اسناد ومكاتبات تاريخى ايران ( دوره افشاريه ) ( فارسي )
نمايندگان ايران و عثمانى در ذى قعدهء 1148 / مارس 1736 در نزديكى مغان ، بر اساس عهدنامهء زهاب 1049 / 1639 به مذاكره پرداختند و در مورد تعيين خطوط مرزى براساس اصول عهدنامهء مزبور به توافق رسيدند . سفير عثمانى ، به بهانهء اينكه در مورد مسائل مذهبى صاحب صلاحيت نيست و اختيارى ندارد ، بررسى و تصميم گيرى را به ارادهء همايونى موكول نمود . نادر ، براى ابلاغ سلطنت خود و شرايط صلح ، عبد الباقى خان زنگنه را به همراه ميرزا ابو القاسم كاشانى و ملا على اكبر ملا باشى به استانبول فرستاد . « 48 » نمايندگان ايران در ربيع الاول 1149 « 49 » / ژوئيه 1736 وارد استانبول شدند و با رئيس الكتاب اسماعيل افندى و مصطفى افندى و راغب افندى ملاقات نمودند و سپس با ليلا احمد افندى ، مسيح زاده ، عبد الله افندى و قاضى سابق استانبول ، احمد افندى ، درباره موارد مطروحه به بحث پرداختند . « 50 » خطوط مرزى كه قبلا نيز براساس معاهدهء زهاب مورد موافقت طرفين بود ، مورد تأييد قرار گرفت . ولى دربارهء ساير موارد صلح ، در آخرين جلسهاى كه در هيجدهم جمادى الاول 1149 / بيست و چهارم سپتامبر 1736 تشكيل گرديد ، به صورت زير تصميمگيرى شد : 1 . مسير امير الحاج ايران نه از راه شام بلكه از راه احساء و نجف خواهد بود . امير الحاج در صورتى كه در مسير شام حركت كند عنوان امير الحاج نخواهد داشت و محتملا عنوان ديگرى بر او اطلاق خواهد شد . 2 . اگرچه در قبول مذهب جعفرى به عنوان ركن پنجم محظورى نيست ، ولى بنا به « معاذير شرعيه و محاذير ملكيه » « 51 » تخصيص ركنى در كعبه جايز نيست . بهتر است كه دو نفر از علماى عثمانى به ايران رفته در اين مورد مذاكره نمايند . 3 . طرفين نمايندگانى در پايتخت هم ديگر خواهند داشت كه در هر سه سال تغيير خواهند يافت . 4 . اسرا آزاد خواهند شد و من بعد خريد و فروش آنان ممنوع خواهد بود . « 52 » باب عالى براى مذاكره در مورد مسئلهء مذهب جعفرى ، هيئتى مركب از عبد الله افندى ، خليل افندى و مسيحزاده را در معيت مصطفى پاشا روانهء ايران نمود تا ضمن تبريك
--> ( 48 ) . رجوع شود به سند شمارهء 10 و 11 ، 81 - 84 . ( 49 ) . در منتظم ناصرى ربيع الآخر 1149 قيد شده است ، ج 2 ، 1167 . ( 50 ) . Osmanli Tarihi / 4 , 232 . ( 51 ) . درهء نادره / 600 . ( 52 ) . Osmanli Tarihi / 4 , 223 .